جعبه فرمان

جعبه فرمان، چرخش غربیلک را به حرکت افقی چرخ‌ها تبدیل می‌کند. هر لقی یا سفتی در آن، مستقیم به دست راننده منتقل می‌شود و در سرعت بالا خطرناک است.

جعبه فرمان

جعبه فرمان حرکت چرخشی فرمان را به حرکت خطی تبدیل می‌کند تا چرخ‌ها بچرخند. در بیشتر خودروهای امروزی از نوع شانه‌ای (رک و پینیون) است.

سه نوع رایج:

• مکانیکی ساده — بدون کمک، فرمان سنگین
• هیدرولیکی — با پمپ و روغن هیدرولیک
• برقی (EPS) — با موتور برقی، رایج در خودروهای جدید

نشانه‌های خرابی

• لقی فرمان — بازی زیاد در وسط فرمان پیش از آنکه چرخ‌ها واکنش دهند
• صدای تق‌تق هنگام فرمان دادن روی دست‌انداز
• نشتی روغن هیدرولیک از دو سر جعبه فرمان یا از گردگیرها
• سنگین شدن فرمان یا سنگینی نامتقارن در یک جهت
• صدای غیژ یا زوزه هنگام چرخاندن فرمان تا انتها
• لرزش فرمان
• برنگشتن فرمان به حالت مستقیم پس از پیچ
• روشن شدن چراغ هشدار فرمان در سیستم‌های برقی

همیشه جعبه فرمان نیست

پیش از تعویض که قطعه‌ای گران است، این‌ها بررسی شوند:

• سیبک‌های فرمان (قرقری) — علت بسیار شایع لقی فرمان
• سطح و کیفیت روغن هیدرولیک
• تسمه و پمپ هیدرولیک
• بوش‌ها و اتصالات تعلیق
• بلبرینگ چرخ

بسیاری از موارد «فرمان لق» با تعویض یک سیبک ارزان حل می‌شوند.

پیش از سفارش

۱. نوع سیستم — مکانیکی، هیدرولیکی یا برقی ۲. مدل، سال ساخت و تیپ ۳. تعداد دندانه و طول جعبه ۴. با سیبک یا بدون — بعضی جعبه‌ها با سیبک فروخته می‌شوند ۵. کد قطعه

همزمان چه چیزی؟

• سیبک‌های فرمان و گردگیرها
• روغن هیدرولیک — سیستم تخلیه و پر می‌شود
• شلنگ‌های فشار قوی در صورت فرسودگی
• پمپ هیدرولیک — اگر صدا می‌دهد
• تنظیم زوایای چرخ — پس از تعویض الزامی است

اصل یا طرح؟

• دقت ساخت شانه و پینیون که مستقیماً حس فرمان را تعیین می‌کند
• کیفیت آب‌بندی — نشتی رایج‌ترین ایراد نمونه‌های بی‌کیفیت است
• دوام بوش‌ها و یاتاقان‌های داخلی
• در سیستم‌های برقی، کیفیت موتور و ماژول کنترل

نصب

کار تخصصی است:

• تنظیم زوایای چرخ پس از نصب الزامی است — بدون آن، لاستیک زود ساییده می‌شود و خودرو مستقیم نمی‌رود
• در سیستم‌های هیدرولیک، هواگیری کامل لازم است
• در سیستم‌های برقی، ممکن است کالیبراسیون حسگر زاویه‌ی فرمان با دیاگ نیاز باشد

سؤالات پرتکرار

فرمانم لق است؛ حتماً جعبه فرمان است؟ نه. سیبک‌های فرمان شایع‌ترین علت‌اند و بسیار ارزان‌ترند.

جعبه فرمان تعمیر می‌شود؟ در نوع هیدرولیکی، تعویض کاسه‌نمدها و بازسازی گاهی شدنی است.

بعد از تعویض تنظیم فرمان لازم است؟ بله، الزامی.

فرمانم سنگین شده؛ از جعبه است؟ ممکن است، ولی روغن کم، تسمه‌ی شل یا پمپ ضعیف هم همین علامت را می‌دهند.

روغن هیدرولیک همراهش می‌آید؟ خیر.

ارسال

سنگین و بلند — تهران با پیک موتوری یا وانت، شهرستان با باربری.

نشانه‌های خرابی

• لقی در فرمان و بازی زیاد پیش از چرخیدن چرخ‌ها
• صدای تق هنگام چرخاندن فرمان در جا
• سنگین شدن فرمان به یک سمت
• نشتی روغن هیدرولیک از دو سر جعبه
• برنگشتن خودکار فرمان پس از پیچ

پیش از سفارش بدانید

• جعبه فرمان هیدرولیکی و برقی دو قطعه‌ی کاملاً متفاوت‌اند؛ نوع خودروی خود را بدانید
• گاهی مشکل از خود جعبه نیست بلکه از قرقری یا سیبک فرمان است — پیش از سفارش، تشخیص را قطعی کنید
• نمونه‌ی تعمیری بدون ضمانت آب‌بندی، معمولاً چند ماه بعد دوباره نشت می‌کند

نکته‌ی نصب

پس از تعویض، تنظیم زوایای چرخ الزامی است؛ بدون آن لاستیک نو در چند هزار کیلومتر ساییده می‌شود. سامانه‌ی هیدرولیک هم باید هواگیری شود.

چه زمانی باید عوض شود؟

بستگی به جاده و عادت راننده دارد. چرخاندن فرمان تا انتها و نگه داشتن آن، بیشترین فشار را به جعبه وارد می‌کند.

همراه این قطعه چه چیزی عوض می‌شود؟

قرقری فرمان، گردگیر جعبه فرمان و روغن هیدرولیک.