طبق (بازوی کنترل) قطعه‌ای است که سگدست و چرخ را به شاسی خودرو متصل می‌کند. وظیفه‌اش نگه‌داشتن چرخ در زاویه و موقعیت درست است، در حالی که اجازه می‌دهد چرخ برای عبور از دست‌انداز بالا و پایین برود.

طبق معمولاً از سه بخش تشکیل شده:

بدنه‌ی فلزی
بوش‌های لاستیکی در محل اتصال به شاسی، که ارتعاش را جذب می‌کنند
سیبک در انتهای دیگر، که به سگدست وصل می‌شود

در بعضی خودروها این سه جدا از هم قابل تعویض‌اند؛ در بسیاری دیگر، بوش و سیبک روی طبق پرس شده‌اند و با خرابی هرکدام، کل طبق تعویض می‌شود.

نشانه‌های خرابی

صدای تق‌تق یا ضربه از جلوبندی روی دست‌انداز — شایع‌ترین نشانه، معمولاً از بوش فرسوده
لرزش فرمان
کشیده شدن خودرو به یک سمت یا حس «شناور بودن» و بی‌ثباتی فرمان
سایش نامنظم لاستیک — چون زاویه‌ی چرخ به‌هم می‌خورد
صدای غیژ هنگام پیچیدن یا عبور از دست‌انداز با سرعت کم
لقی محسوس هنگام تکان دادن چرخ با خودروی بالا رفته
ترک، پارگی یا بیرون‌زدگی لاستیک بوش در بازرسی چشمی

چرا نباید عقب انداخت؟

طبق قطعه‌ای ساختاری است. بوش فرسوده به‌تنهایی خطر فوری نیست، ولی:

زوایای چرخ به‌هم می‌خورد و لاستیک نامنظم و سریع ساییده می‌شود
فرمان‌پذیری و پایداری در پیچ کم می‌شود
بار اضافی روی سیبک، توپی و کمک فنر می‌افتد
در حالت شدید، شکستن طبق یا جدا شدن سیبک می‌تواند باعث از دست رفتن کنترل چرخ شود

پیش از سفارش

۱. جلو یا عقب، چپ یا راست ۲. بالا یا پایین — بعضی خودروها طبق بالا و پایین دارند ۳. آیا سیبک و بوش جدا قابل تعویض‌اند؟ در بسیاری از خودروهای امروزی خیر، و کل طبق باید تعویض شود ۴. کد قطعه

همزمان چه چیزی بررسی شود؟

سیبک — اگر جدا است
بوش‌های طبق
میل موج‌گیر و بوش‌هایش
توپی و بلبرینگ چرخ
گردگیر پلوس
تنظیم زوایای چرخ — بعد از تعویض طبق الزامی است

چرا تنظیم زوایا بعد از تعویض الزامی است؟

طبق مستقیماً موقعیت چرخ را تعیین می‌کند. طبق نو حتی اگر دقیقاً مطابق قطعه‌ی اصلی باشد، زوایای چرخ را تغییر می‌دهد. بدون تنظیم:

لاستیک نو در چند هزار کیلومتر ساییده می‌شود
خودرو به یک سمت می‌کشد
فرمان در مرکز نمی‌ایستد

اصل یا طرح؟

کیفیت لاستیک بوش — بوش بی‌کیفیت در چند ماه ترک می‌خورد و صدا برمی‌گردد
دقت ابعاد که مستقیماً روی زوایای چرخ اثر می‌گذارد
کیفیت فلز و جوش — طبق قطعه‌ای ساختاری است و شکستنش خطرناک
کیفیت سیبک در مدل‌های یکپارچه

چون بخش قابل‌توجهی از هزینه، دستمزد باز و بست و تنظیم زوایاست، قطعه‌ی بی‌کیفیت یعنی پرداخت دوباره‌ی همان دستمزد.

نصب

کار مکانیک است و نیاز به بالا بردن خودرو، جدا کردن سیبک با ابزار مخصوص و بستن پیچ‌ها با گشتاور صحیح دارد.

نکته‌ی مهم: پیچ‌های بوش طبق باید در حالتی سفت شوند که وزن خودرو روی چرخ‌ها باشد، نه وقتی خودرو معلق است. بستن در حالت معلق باعث می‌شود بوش در حالت پیچ‌خورده قفل شود و خیلی زود پاره شود.

سؤالات پرتکرار

صدای تق‌تق جلوبندی حتماً از طبق است؟ نه لزوماً. سیبک، میل موج‌گیر، کمک فنر و توپی هم صدا می‌دهند. عیب‌یابی روی رمپ لازم است.

فقط بوش را می‌شود عوض کرد؟ در بعضی خودروها بله، در بسیاری خیر — بوش پرس شده و کل طبق تعویض می‌شود.

جفتی عوض کنم؟ اجباری نیست، ولی اگر یکی فرسوده شده، طرف دیگر معمولاً هم‌سن است.

بعد از تعویض تنظیم فرمان لازم است؟ بله، الزامی.

طبق شکسته خطرناک است؟ بله، بسیار. می‌تواند باعث از دست رفتن کنترل چرخ شود.

ارسال

سنگین — تهران با پیک موتوری، شهرستان با تیپاکس.

نشانه‌های خرابی

صدای تق‌تق روی دست‌انداز، مخصوصاً سرعت کم
کشیدن خودرو به یک سمت
سایش نامتقارن لاستیک
لرزش فرمان هنگام ترمز

پیش از سفارش بدانید

طبق چپ و راست آینه‌ای‌اند و به جای هم نمی‌خورند
بعضی طبق‌ها با سیبک یکپارچه‌اند و بعضی جدا
جنس بوش (لاستیکی یا هیدرولیکی) رفتار فرمان را عوض می‌کند

نکته‌ی نصب

پس از تعویض طبق، تنظیم فرمان و بالانس چرخ الزامی است، وگرنه لاستیک در چند هزار کیلومتر از بین می‌رود.

چه زمانی باید عوض شود؟

بوش و سیبک قطعات مصرفی‌اند و معمولاً بین ۸۰ تا ۱۲۰ هزار کیلومتر بررسی می‌شوند.

همراه این قطعه چه چیزی عوض می‌شود؟

سیبک، بوش طبق و در صورت لزوم میل موج‌گیر.