شمع جرقه‌ی احتراق را می‌زند و مصرفی است. نوع آن (معمولی، پلاتینی، ایریدیومی) عمر و قیمتش را تعیین می‌کند، ولی نوع اشتباه حتی اگر گران‌تر باشد می‌تواند عملکرد موتور را بدتر کند.

شمع خودرو

شمع وظیفه‌ی ایجاد جرقه برای احتراق مخلوط هوا و سوخت را دارد. کوئل ولتاژ بالا را به شمع می‌رساند و بین الکترود مرکزی و الکترود جانبی جرقه می‌زند. کیفیت این جرقه مستقیماً روی قدرت موتور، مصرف سوخت و آلایندگی اثر می‌گذارد.

انواع شمع

نیکل/مس (معمولی) — ارزان‌ترین، با کوتاه‌ترین عمر
پلاتینی — عمر بیشتر و جرقه‌ی پایدارتر
ایریدیومی — بلندترین عمر و بهترین کیفیت جرقه، الکترود بسیار نازک که ولتاژ کمتری برای جرقه لازم دارد

مهم: نوع شمع را سازنده‌ی خودرو تعیین می‌کند. اگر خودروی شما از کارخانه شمع ایریدیومی داشته، استفاده از شمع معمولی باعث افت عملکرد و فشار بیشتر روی کوئل می‌شود.

نشانه‌های خرابی

سخت روشن شدن، مخصوصاً در هوای سرد
لرزش موتور در دور آرام
تک‌سوزی و ریپ زدن هنگام شتاب‌گیری
افت شتاب و کاهش قدرت
افزایش مصرف سوخت
روشن شدن چراغ چک با کد خطای مربوط به احتراق ناقص یک سیلندر
بوی بنزین‌سوخته‌نشده از اگزوز

چه چیزی از ظاهر شمع خوانده می‌شود؟

شمع باز شده اطلاعات خوبی درباره‌ی وضعیت موتور می‌دهد:

قهوه‌ای روشن یا خاکستری — احتراق سالم
سیاه و دوده‌ای — مخلوط غنی، فیلتر هوای کثیف یا مشکل انژکتور
سیاه و روغنی — نفوذ روغن به محفظه‌ی احتراق؛ نشانه‌ی مشکل جدی‌تر مثل رینگ یا گاید سوپاپ
سفید و تاول‌زده — حرارت بیش از حد
الکترود ساییده و فاصله‌ی زیاد — فرسودگی طبیعی

دوره‌ی تعویض

به نوع شمع و توصیه‌ی سازنده بستگی دارد و باید طبق دفترچه‌ی خودرو تعیین شود. شمع‌های ایریدیومی و پلاتینی عمر به‌مراتب بیشتری از نوع معمولی دارند.

عواملی که عمر شمع را کم می‌کنند: رانندگی شهری با توقف زیاد، سوخت بی‌کیفیت، فیلتر هوای کثیف، و مشکلات سیستم سوخت.

پیش از سفارش

۱. مدل و حجم موتور. شمع بر اساس موتور انتخاب می‌شود.

۲. نوع شمع. همان نوعی که سازنده تعیین کرده.

۳. تعداد. شمع‌ها همیشه به‌صورت دست کامل تعویض می‌شوند — به تعداد سیلندرهای موتور.

۴. کد قطعه.

چرا همه را با هم عوض کنیم؟

شمع‌ها هم‌زمان نصب شده‌اند و شرایط یکسانی داشته‌اند. تعویض یک شمع در کنار سه شمع فرسوده باعث می‌شود احتراق سیلندرها نامتوازن شود و لرزش موتور کاملاً برطرف نشود.

همزمان چه چیزی بررسی شود؟

کوئل‌ها — شمع فرسوده باعث فشار بیشتر روی کوئل و خرابی زودرسش می‌شود. اگر شمع‌ها خیلی دیر عوض شده‌اند، وضعیت کوئل را هم ببینید
فیلتر هوا
وایر شمع در خودروهایی که وایر دارند

اصل یا طرح؟

دقت فاصله‌ی الکترود و پایداری آن در طول عمر مهم‌ترین تفاوت است. شمع بی‌کیفیت:

فاصله‌ی الکترودش زود باز می‌شود و جرقه ضعیف می‌شود
ممکن است محدوده‌ی حرارتی نامناسبی داشته باشد، که یا باعث دوده‌گرفتن می‌شود یا حرارت بیش از حد
در موارد نادر ولی جدی، شکستن نوک عایق سرامیکی می‌تواند به سیلندر آسیب برساند

نکات نصب

گشتاور بستن مهم است. سفت کردن بیش از حد رزوه‌ی سرسیلندر را خراب می‌کند — تعمیری بسیار پرهزینه
فاصله‌ی الکترود در شمع‌های نو معمولاً از کارخانه تنظیم شده؛ در شمع‌های ایریدیومی به الکترود دست نزنید
شمع باید روی موتور سرد باز شود
پیش از باز کردن، محفظه‌ی شمع را از گردوخاک تمیز کنید تا چیزی داخل سیلندر نریزد

سؤالات پرتکرار

فقط یک شمع خراب است؛ همان را عوض کنم؟ توصیه نمی‌شود. دست کامل عوض کنید.

شمع ایریدیومی به‌جای معمولی بزنم بهتر است؟ اگر سازنده ایریدیومی تعیین کرده، حتماً همان. اگر معمولی تعیین کرده، ارتقا معمولاً بی‌ضرر است ولی الزاماً بهبود محسوسی نمی‌دهد.

شمع را می‌شود تمیز کرد و دوباره استفاده کرد؟ در شمع‌های معمولی موقتاً شدنی است، ولی راه‌حل پایدار نیست. در ایریدیومی و پلاتینی تمیز کردن الکترود ظریف را خراب می‌کند.

لرزش موتور حتماً از شمع است؟ نه لزوماً. کوئل، انژکتور، دسته موتور و نشتی هوا هم لرزش می‌سازند.

فاصله‌ی الکترود را باید تنظیم کنم؟ شمع‌های نو معمولاً تنظیم‌شده‌اند. در ایریدیومی به‌هیچ‌وجه دست نزنید.

ارسال

سبک — تهران با پیک موتوری، شهرستان با تیپاکس یا پست.

نشانه‌های خرابی

لرزش موتور در دور آرام یا هنگام توقف
کاهش شتاب و سنگینی موتور در سربالایی
افزایش محسوس مصرف سوخت
روشن شدن چراغ چک با خطای آتش‌نزدن سیلندر
سخت روشن شدن موتور در هوای سرد

پیش از سفارش بدانید

شمع را همیشه دست کامل عوض کنید؛ یکی نو و بقیه فرسوده، لرزش را برطرف نمی‌کند
درجه‌ی حرارتی شمع باید با موتور بخواند — شمع سردتر یا گرم‌تر از حد، دوده می‌گیرد یا می‌سوزاند
موتورهای توربو معمولاً شمع متفاوتی از موتورهای تنفس طبیعی می‌خواهند

نکته‌ی نصب

شمع باید با ترک‌متر و گشتاور مشخص بسته شود؛ سفت بستن رزوه‌ی سرسیلندر را خراب می‌کند و شل بستن باعث نشتی کمپرس می‌شود.

چه زمانی باید عوض شود؟

شمع معمولی حدود ۲۰ هزار کیلومتر، پلاتینی ۴۰ تا ۶۰ هزار و ایریدیومی تا ۱۰۰ هزار کیلومتر.

همراه این قطعه چه چیزی عوض می‌شود؟

کوئل — اگر شمع فرسوده مدتی کار کرده باشد، فشار روی کوئل زیاد شده و اغلب هم‌زمان ضعیف می‌شود.