یاتاقان قطعه‌ای نیم‌دایره از جنس آلیاژ نرم است که بین میل‌لنگ و بلوکه یا بین شاتون و میل‌لنگ قرار می‌گیرد. وظیفه‌اش ایجاد سطحی است که میل‌لنگ روی لایه‌ی نازکی از روغن در آن بچرخد.

نکته‌ی مهم: میل‌لنگ هرگز نباید مستقیماً با یاتاقان تماس داشته باشد. یک لایه‌ی روغن تحت فشار آن دو را از هم جدا نگه می‌دارد. هر اتفاقی که این لایه را از بین ببرد، یاتاقان را می‌سوزاند.

دو نوع اصلی: یاتاقان ثابت (بین میل‌لنگ و بلوکه) و یاتاقان متحرک (بین شاتون و میل‌لنگ).

نشانه‌های خرابی

صدای تق‌تق عمیق و سنگین از موتور که با دور موتور تغییر می‌کند — مشخص‌ترین نشانه
صدای بلندتر هنگام شتاب‌گیری و زیر بار
افت فشار روغن و روشن شدن چراغ روغن
صدای ضربه هنگام استارت سرد که پس از گرم شدن کمتر می‌شود
براده‌های فلزی در روغن یا در فیلتر روغن
کاهش قدرت موتور

⚠ صدای یاتاقان را جدی بگیرید

صدای یاتاقان یکی از خطرناک‌ترین صداهای موتور است. ادامه‌ی رانندگی می‌تواند به:

خط افتادن میل‌لنگ که نیاز به تراش یا تعویض دارد
شکستن شاتون و در بدترین حالت، سوراخ شدن بلوکه‌ی موتور

منجر شود. در این حالت تعمیر موتور تقریباً بی‌معنی می‌شود.

اگر صدای تق سنگین از موتور شنیدید، خودرو را روشن نکنید و با جرثقیل منتقل کنید.

علت‌های اصلی

کمبود یا افت فشار روغن — علت شماره یک
تعویض روغن با تأخیر و استفاده از روغن بی‌کیفیت
آلودگی روغن با براده یا سوخت
گرم شدن بیش از حد موتور
بستن نادرست با گشتاور اشتباه در تعمیر قبلی
رانندگی با دور بالا روی موتور سرد

پیش از سفارش

۱. ثابت یا متحرک ۲. مدل و حجم دقیق موتور ۳. اندازه (سایز) — یاتاقان‌ها در سایزهای استاندارد و تعمیری (زیرسایز) تولید می‌شوند. اگر میل‌لنگ تراش خورده، باید یاتاقان تعمیری متناسب انتخاب شود ۴. کد قطعه

انتخاب سایز اشتباه یعنی یا لقی زیاد یا گیرپاژ موتور.

همزمان چه چیزی؟

بررسی و در صورت نیاز تراش میل‌لنگ
یاتاقان‌های دیگر — هر دو نوع معمولاً با هم تعویض می‌شوند
پمپ روغن — اگر افت فشار روغن علت بوده
شست‌وشوی کامل مسیرهای روغن
روغن و فیلتر نو

اصل یا طرح؟

ترکیب آلیاژ و کیفیت لایه‌ی روکش
دقت ابعاد و ضخامت — انحراف چند صدم میلی‌متر، لقی روغن را به‌هم می‌زند
مقاومت در برابر بار و حرارت

این قطعه‌ای نیست که در آن صرفه‌جویی شود؛ خرابی‌اش کل موتور را می‌برد.

نصب

کاملاً تخصصی. نیاز به:

اندازه‌گیری دقیق لقی روغن
گشتاور و ترتیب دقیق بستن
تمیزی کامل — کوچک‌ترین ذره باعث خط افتادن می‌شود
روغن‌کاری اولیه پیش از استارت

سؤالات پرتکرار

صدای تق موتور حتماً یاتاقان است؟ نه. سوپاپ، تایپیت و پین گژن هم صدا می‌دهند. اما صدای عمیق و سنگین که با دور بیشتر می‌شود، هشدار جدی است.

با صدای یاتاقان چقدر می‌توانم برانم؟ نباید برانید. حتی چند کیلومتر می‌تواند میل‌لنگ را نابود کند.

فقط یاتاقان را عوض کنم کافی است؟ معمولاً خیر. میل‌لنگ باید بررسی و علت افت روغن رفع شود.

سایز تعمیری یعنی چه؟ یاتاقان ضخیم‌تر برای میل‌لنگی که تراش خورده و قطرش کم شده.

ارسال

سبک — تهران با پیک موتوری، شهرستان با تیپاکس یا پست.

نشانه‌های خرابی

صدای تق‌تق سنگین از پایین موتور که با دور موتور تند می‌شود
افت فشار روغن و روشن شدن چراغ روغن
براده‌ی فلزی در روغن هنگام تعویض

پیش از سفارش بدانید

یاتاقان در سایزهای استاندارد و تعمیری عرضه می‌شود؛ سایز اشتباه یعنی موتور خراب
یاتاقان ثابت و متحرک قطعات جدایی‌اند
تعویض یاتاقان بدون اندازه‌گیری میل‌لنگ، کار موقتی است

نکته‌ی نصب

نصب یاتاقان کار تخصصی است: لقی باید اندازه‌گیری شود و پیچ‌های کپه با گشتاور و زاویه‌ی مشخص بسته شوند.

چه زمانی باید عوض شود؟

یاتاقان سالم تا پایان عمر موتور کار می‌کند؛ خرابی‌اش تقریباً همیشه نتیجه‌ی کمبود یا کیفیت پایین روغن است.

همراه این قطعه چه چیزی عوض می‌شود؟

واشر سرسیلندر، کاسه‌نمد و روغن و فیلتر.